Wejdź do najwspanialszego renesansowego pałacu Szwecji

Zamek Kalmar to renesansowy pałac królewski wzniesiony na średniowiecznej twierdzy, stojący na własnej małej wyspie u ujścia cieśniny Kalmar w południowo-wschodniej Szwecji, naprzeciwko wyspy Öland. Przez blisko osiem wieków kontrolował jeden z najbardziej strategicznych odcinków bałtyckiego wybrzeża – pozycja, która w czasach, zanim współczesna Szwecja uzyskała stałą południową granicę, przyniosła mu przydomek „Rikets nyckel” – Klucz Królestwa. Dziś funkcjonuje jako muzeum, z wystawami stałymi poświęconymi Unii Kalmarskiej, wojnie kalmarskiej i złotemu wiekowi dynastii Wazów, a także pełnym obiegiem umeblowanych renesansowych sal reprezentacyjnych i średniowiecznych fortyfikacji udostępnionych zwiedzającym.

To, co wyróżnia Kalmar spośród nordyckich zamków, to jak całkowicie jego dwie tożsamości przetrwały obok siebie: pod spodem – funkcjonująca średniowieczna warownia z grubymi murami kurtynowymi, okrągłymi wieżami i fosą; na górze i wewnątrz – jeden z najbogaciej zdobionych renesansowych dworów, jakie kiedykolwiek zbudowano w regionie, dodany w całości przez dynastię Wazów w XVI wieku. Niewiele twierdz gdziekolwiek pozwala zwiedzającemu przejść tak bezpośrednio z surowego kamiennego lochu do pozłacanej sali ceremonialnej w ciągu zaledwie kilku minut spaceru.

Najwcześniejszą budowlą na tym miejscu była okrągła wieża obronna, wzniesiona około 1180 roku, by strzec wąskiej cieśniny między szwedzkim lądem a Olandią przed najeźdźcami. Położenie Kalmar czyniło go naturalnym punktem blokady dla żeglugi i dla szlaku lądowego wzdłuż południowo-wschodniego wybrzeża Szwecji, a zadaniem wieży było po prostu obserwowanie tego przejścia i ostrzeganie przed niebezpieczeństwem.

Wieża rozrosła się w fortecę w XIII wieku, a wokół niej dobudowano mur obronny i okrągłe narożne baszty. Historia samego zamku umieszcza to wydarzenie w późnych latach 1200. za panowania króla Magnusa Ladulåsa (Magnusa III), podczas gdy szwedzki urząd ds. nieruchomości państwowych datuje główną rozbudowę na wcześniejszą część stulecia – te dwie relacje nie są zgodne, a my zaznaczamy rozbieżność, nie opowiadając się po żadnej stronie. Od tego momentu Zamek Kalmar funkcjonował jako prawdziwa królewska warownia, obsadzona załogą i utrzymywana jako kluczowy element południowych umocnień królestwa – rola, którą miał odgrywać, z przerwami, przez kolejne cztery stulecia.

Najważniejszym momentem w dziejach zamku był rok 1397, gdy gościł on zawarcie Unii kalmarskiej: porozumienia łączącego Danię, Norwegię i Szwecję (z Finlandią będącą wówczas częścią królestwa szwedzkiego) pod berłem jednego monarchy. Unię zorganizowała głównie królowa Małgorzata I Duńska, jedna z najzdolniejszych władczyń średniowiecznej Europy, formalnie jednocząc po raz pierwszy trzy nordyckie korony.

Unia kalmarska kształtowała skandynawską politykę przez ponad sto lat, aż Szwecja ostatecznie wystąpiła z niej w latach 20. XVI wieku pod rządami Gustawa Wazy. Dla twierdzy, która dotąd pełniła głównie funkcję obronną, gościny przy powstaniu unii zapewniły zamkowi w Kalmarze trwałe miejsce w historii Nordy – stąd jego nazwa wciąż rozpoznawalna daleko poza granicami Szwecji, i dlatego tak wielu turystów przyjeżdża, by stanąć w salach, gdzie przypuszczalnie zawarto porozumienie. Wyjaśnia to również, czemu zamek pojawia się w szwedzkich, norweskich i duńskich podręcznikach historii, a nie jest tylko lokalnym zabytkiem – niewiele pojedynczych budowli w regionie nordyckim niesie tak wspólny ciężar trzech narodowych historii naraz.

Obecny wygląd zamku pochodzi z XVI wieku, gdy król Gustaw I Waza i jego synowie Eryk XIV oraz Jan III przekształcili średniowieczną warownię w renesansową rezydencję królewską. Okres ten powszechnie uznaje się za złoty wiek zamku w Kalmarze: królowie z dynastii Wazów sprowadzili architektów, artystów i rzemieślników z kontynentalnej Europy, by unowocześnić fortecę w pałac godny renesansowego monarchy, nakładając bogate sale reprezentacyjne, zdobione sufity i formalne apartamenty na starszy, obronny rdzeń.

Przebudową kierowali sprowadzeni z zagranicy architekci – Jacob Richter od 1553 roku, a następnie bracia Johan Baptista i Dominicus Pahr – i kontynuowano ją za panowania Jana III, którego rzemieślnicy przekształcili wieże i fasady w spójną renesansową całość oraz wyposażyli sale reprezentacyjne. Złota Sala z kasetonowym stropem, wzniesionym w 1576 roku, została pozłocona ponad 2200 arkuszami złota płatkowego. Zamek jest dziś opisywany jako najlepiej zachowany renesansowy zamek w krajach nordyckich: nie tylko kilka odrestaurowanych pomieszczeń, ale cały ciąg apartamentów reprezentacyjnych zbudowanych i udekorowanych jako jeden projekt.

Złota Sala (Gyllene salen) to najbardziej znane wnętrze Zamku Kalmar: pozłacany kasetonowy strop, który zamek określa jako jeden z najlepiej zachowanych XVI-wiecznych przykładów w krajach nordyckich. Strop został zamontowany w 1576 roku, kiedy Jan III kazał na nowo umeblować salę, i wkrótce potem pozłocony.

Sala została zbudowana jako przestrzeń ceremonialna dla dworu Wazów, a jej skala i detale miały robić wrażenie – celowy pokaz królewskiego bogactwa i gustu, skierowany do odwiedzających szlachciców i zagranicznych dygnitarzy. To wnętrze, które większość zwiedzających przychodzi zobaczyć, i pomieszczenie, od którego zamek zaczyna swoją własną opowieść o budowli.

Sala Szachownicy (Rutsalen) wzięła swoją nazwę od inkrustowanych drewnianych paneli zdobiących ściany, wykonanych z kilku gatunków drewna i w dużej mierze oryginalnych – poziom stolarki rzadko spotykany poza najwspanialszymi europejskimi dworami tamtej epoki. Podobnie jak Złota Sala, została zbudowana, by pokazać bogactwo i międzynarodowe powiązania dworu Wazów, i była używana przez Gunillę Bielke, drugą żonę Jana III, do celów reprezentacyjnych.

Królewskie apartamenty mają bardziej kameralną skalę niż wielkie sale ceremonialne. Apartament Królowej mieści XVI-wieczne łóżko i wyposażenie przywołujące codzienne życie dworskie, a nie uroczystości państwowe, podczas gdy Komnata Króla – sypialnia Eryka XIV z około 1560 roku – wyłożona jest 2,6-metrowym dębowym panelem z intarsją i nosi na suficie rok 1562, wraz z jednym z najstarszych zachowanych wizerunków Zamku Kalmar, wykonanym w technice inkrustacji drewnianej.

Poza Złotymi i Szachownicowymi Salami, renesansowe komnaty zamku obejmują Zieloną Salę – obecnie wykorzystywaną jako przestrzeń koncertowo-konferencyjną, wyposażoną w pętlę indukcyjną dla osób korzystających z aparatów słuchowych – a także Sturesalen i Borgstugan, mniejsze sale reprezentacyjne i recepcyjne, które dopełniają ciąg apartamentów wzniesionych dla dworu Vasa.

Zamek posiada również własny kościół zamkowy (Slottskyrkan), który przez większość swojej historii służył do nabożeństw i ceremonii, a dziś wciąż stanowi aktywną część tego miejsca. Te pomieszczenia nadają renesansowemu szlakowi prawdziwą głębię, wykraczającą poza dwie główne sale, a wszystkie z nich, wraz ze Złotą Salą, są dostępne windą dla gości, którzy nie mogą korzystać ze schodów.

Poniżej i wokół renesansowych apartamentów reprezentacyjnych, starsza, średniowieczna tkanka zamku zachowała się w dużej mierze w nienaruszonym stanie: grube mury kurtynowe, okrągłe narożne wieże oraz fosa, która niegdyś czyniła z twierdzy prawdziwą wyspiarską warownię, a nie jedynie element dekoracyjny. Goście mogą spacerować po blankach i podziwiać widoki na wodę w stronę Öland – stanowiące wyrazisty kontrast dla pozłacanych wnętrz oddalonych zaledwie o kilka kroków.

Więzienna wieża zamku – Fångtornet po szwedzku – była jego najwcześniejszym więzieniem, a zamek przetrzymywał więźniów od XIII wieku. Publiczna wystawa poświęcona tej stronie historii zamku to Kvinnofängelset, XIX-wieczne więzienie dla kobiet, wyposażone w meble oryginalne z początku XIX wieku i obejmujące tematykę przestępczości, kar oraz życia skazanych kobiet od XV do XIX wieku. Razem fortyfikacje i pomieszczenia więzienne dopełniają wizytę, która w przeciwnym razie koncentrowałaby się głównie na salach reprezentacyjnych z epoki Wazów.

Położenie Kalmaru na spornym pograniczu sprawiło, że zamek doświadczył prawdziwej przemocy na długo po renesansowej przebudowie. W 1599 roku, podczas wojny z Zygmuntem – walki o sukcesję po panowaniu Jana III, która postawiła króla Zygmunta III przeciwko jego stryjowi, księciu Karolowi Sudermańskiemu (późniejszemu Karolowi IX) – garnizon lojalny Zygmuntowi bronił zamku Kalmar przed oblężeniem, kapitulując 12 maja 1599 roku. Kilka dni później dowódcy zamku – szlachcice Johan Sparre, Kristoffer Gyllengrip i Lars Rålamb – zostali ścięci, co upamiętniono jako Krwawą Łaźnię w Kalmarze (Kalmarblodbadet). Nieco ponad dekadę później, podczas wojny kalmarskiej w latach 1611–1613 między Szwecją a Danią, miasto i zamek były bezpośrednio oblegane i atakowane, co podkreśla, że obronna rola twierdzy nie zniknęła pod warstwą pozłoty.

Pożar w 1642 roku strawił salę nad zamkową kuchnią oraz znaczną część wschodniego skrzydła; sala ta nigdy nie została odbudowana i do dziś nazywana jest Förbrända salen, czyli spaloną salą. Historia zamku Kalmar to w tym sensie dwie równoległe opowieści: renesansowa wizytówka na powierzchni i prawdziwie oblegana twierdza graniczna w głębi.

Po wielkiej wojnie północnej strategiczne położenie Szwecji uległo zasadniczej zmianie, a traktat w Nystad z 1721 roku położył kres dominacji tego kraju nad Bałtykiem. Gdy zagrożenie militarne, które uzasadniało utrzymywanie zamku Kalmar, znacznie osłabło, obiekt przestał pełnić funkcję rezydencji królewskiej i twierdzy, a w XVIII wieku zaniedbano jego konserwację.

W swoim zubożałym stanie zamek został przeznaczony do szeregu zupełnie nieefektownych, praktycznych zastosowań: w 1780 roku za Gustawa III w zamkowej kuchni urządzono królewską gorzelnię, salę nad nią przekształcono w magazyn zboża, a część kompleksu służyła jako więzienie, aż do przeniesienia osadzonych do specjalnie wybudowanego więzienia w Kalmarze w 1852 roku. To uderzająca przepaść między tym, do czego budynek został wzniesiony, a tym, do czego był wówczas faktycznie używany – i przypomnienie, jak blisko było do całkowitej utraty zamku Kalmar jako obiektu dziedzictwa.

Poważne prace restauratorskie rozpoczęły się w połowie XIX wieku pod patronatem króla Oskara I, po ponad stuletnim okresie upadku, który pozostawił zamek w złym stanie. Architekt Fredrik Wilhelm Scholander kierował pierwszą kampanią w latach 1856–1861, następnie Carl Möller w latach 1885–1891 i Martin Olsson w latach 1919–1941, a kolejne kampanie konserwatorskie prowadzone pod koniec XIX i w XX wieku stopniowo przywróciły sale reprezentacyjne, fasady i otaczające fortyfikacje wodne do stanu zbliżonego do renesansowego wyglądu, a prace nad różnymi częściami kompleksu kontynuowano przez kilka dekad.

To właśnie ten długi proces renowacji sprawia, że Zamek w Kalmarze dziś jawi się jako spójny renesansowy pałac, a nie mozaika ruin i późniejszych przebudów – wnętrza, przez które przechodzą zwiedzający, w tym słynny sufit Złotej Sali, są efektem starannej, historycznie ugruntowanej konserwacji, równie jak oryginalnej XVI-wiecznej konstrukcji.

Zamek Kalmar działa obecnie jako muzeum, z wystawami stałymi opowiadającymi historię Unii Kalmarskiej, wojny kalmarskiej i złotego wieku królów Wazów, a także rotacyjnymi wystawami czasowymi zmieniającymi się z roku na rok. Pełna trasa obejmuje renesansowe sale reprezentacyjne, średniowieczne fortyfikacje i więzienną wieżę zamku na jednym bilecie. Obiektem zarządza Destination Kalmar, a budynek jest własnością i jest utrzymywany przez Statens fastighetsverk (Szwedzki Krajowy Zarząd Nieruchomości), kontynuując prace konserwatorskie rozpoczęte w XIX wieku.

Wycieczki z przewodnikiem są częścią stałego programu, a nie opcjonalnym dodatkiem – zamek informuje, że wszystkie wycieczki z przewodnikiem, wystawy i zajęcia dla dzieci są wliczone w cenę wstępu, a nie sprzedawane osobno. Zamek publikuje informacje dla zwiedzających w języku szwedzkim i angielskim, a także oferuje wycieczki w szwedzkim języku migowym; jeśli potrzebujesz wycieczki w innym języku, skontaktuj się z zamkiem przed podróżą.

Rezerwujemy wstęp na konkretną datę, a nie na godzinę: bilet jest ważny przez cały dzień w godzinach otwarcia, bez konieczności przybycia o stałej porze. Zamek podaje godziny otwarcia, a nie przedziały czasowe wejścia. To elastyczne rozwiązanie – przydatne, jeśli plany podróży na dany dzień są niepewne lub jeśli chcesz połączyć wizytę na zamku ze spacerem po starym mieście lub wycieczką na Öland bez martwienia się o zarezerwowane okno wejścia.

Bilety rodzinne dla dwóch dorosłych z dwojgiem, trojgiem lub czworgiem dzieci są dostępne dla grup, a także indywidualne bilety dla dorosłych, młodzieży, studentów i seniorów. Latem bilety można zamówić z wyprzedzeniem, aby uzyskać pierwszeństwo w kolejce do południa, lub kupić jako standardowy bilet w dniu wizyty. Niezależnie od wybranego rodzaju biletu, wstęp obejmuje pełną trasę po renesansowych salach reprezentacyjnych, średniowiecznych fortyfikacjach i więziennej wieży zamku.

W szczycie sezonu letniego Zamek Kalmar prowadzi dedykowany program „Dziecięcy Zamek” (Barnens Slott) skierowany bezpośrednio do rodzin. W ramach atrakcji historycznie oferowano wyzwania o tematyce rycerskiej, pokazy walk i przedstawienia teatralne, a także poszukiwanie skarbów na terenie twierdzy, wraz z wycieczkami z przewodnikiem dostosowanymi do młodszych odbiorców. Należy planować towarzyszenie młodszym dzieciom przez cały czas.

Dziecięcy Zamek działa zazwyczaj w nieco krótszych godzinach dziennych niż główny zamek w tygodniach letnich, a dodatkowe atrakcje są organizowane również podczas szwedzkich ferii szkolnych poza głównym sezonem letnim. Program odbywa się w tych samych tygodniach, co najdłuższe godziny otwarcia zamku, więc warto uwzględnić go w planowaniu – zarówno jako powód wizyty, jak i element, wokół którego można zorganizować resztę dnia.

Zamek Kalmar znajduje się blisko centrum miasta: według wskazówek operatora jest oddalony o około 750 metrów od głównego dworca autobusowego i kolejowego w Kalmarze, co stanowi około 10 minut spacerem aleją i przez park zamkowy. Dzięki temu zamek jest łatwo dostępny bez samochodu, niezależnie od tego, czy przyjeżdżasz pociągiem, czy już zatrzymałeś się w centrum Kalmaru.

Sam Kalmar ma bezpośrednie lub z jedną przesiadką połączenia kolejowe z obu największych węzłów Skandynawii: około 4,5 godziny ze Sztokholmu z jedną przesiadką i około 3,5 godziny bezpośrednim pociągiem z Kopenhagi. To sprawia, że Zamek Kalmar jest realistyczną opcją na jednodniową wycieczkę lub krótki przystanek z obu miast, a także naturalnym punktem postoju dla każdego podróżującego wzdłuż południowo-wschodniego wybrzeża Szwecji w kierunku Öland lub z powrotem.

Zamek Kalmar nie posiada dużego, dedykowanego parkingu dla zwiedzających tuż przy bramie. W okolicy dostępne jest parkowanie na ulicy, a większy parking obsługuje centrum Kalmaru w pobliżu dworca kolejowego, skąd do zamku jest krótki spacer. Dla osób z ograniczeniami ruchowymi dostępne jest miejsce parkingowe na końcu alei zamkowej, około 100 metrów od wejścia.

Ponieważ centrum Kalmaru jest zwarte, większość zwiedzających – niezależnie od tego, czy przyjeżdżają samochodem, pociągiem, czy pieszo z hotelu w mieście – pokonuje ostatni odcinek do zamku pieszo przez park zamkowy, co samo w sobie jest atrakcyjnym podejściem do obiektu, a nie uciążliwością.

Wizyta w Zamku Kalmar przenosi między dwoma bardzo różnymi rodzajami przestrzeni, a odrobina przygotowania pomaga w pełni wykorzystać oba. Średniowieczne fortyfikacje i wieżowe schody obejmują wąskie, kamienne kręcone schody z nierównymi stopniami w niektórych miejscach, więc wygodne buty na niskim obcasie są tu bardziej wskazane niż w okazalszych renesansowych salach.

Godziny otwarcia zmieniają się w ciągu roku, a zamek nie jest otwarty codziennie przez cały rok. W 2026 roku będzie czynny codziennie w godzinach 10:00–16:00 przez większą część głównego sezonu (26 marca–1 listopada), 10:00–17:00 od 1 do 21 czerwca oraz od 10 do 30 sierpnia, a 10:00–18:00 w szczycie letnim (22 czerwca–9 sierpnia), z wcześniejszym zamknięciem w Noc Świętojańską (10:00–14:00); zimą, późną jesienią i w grudniu otwiera się w godzinach 11:00–15:00 — codziennie w okresie Bożego Narodzenia i Nowego Roku oraz w tygodniu ferii szkolnych w lutym, ale tylko w wybrane dni (czwartek–niedziela lub weekendy) w pozostałych terminach, z kilkudniowymi przerwami między okresami i bez otwarcia w Nowy Rok. Daty zmieniają się co roku, dlatego koniecznie sprawdź, czy zamek jest otwarty w dniu Twojej podróży, zamiast zakładać stały harmonogram. Na terenie zamku obowiązuje całkowity zakaz płatności gotówką — wstęp, sklep i restauracja akceptują wyłącznie karty lub płatności elektroniczne, więc zabierz kartę zamiast polegać na gotówce. Fotografowanie do użytku prywatnego jest dozwolone, choć lampa błyskowa i statyw mogą być ograniczone w pobliżu renesansowych dekoracji ze względu na ich ochronę; informują o tym tabliczki na miejscu.

Zamek Kalmar jest tylko częściowo dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, ze względu na swój wiek i zachowanie autentycznej średniowiecznej tkanki na terenie całego obiektu. Winda dociera do kilku głównych renesansowych sal – Zielonej Sali, Kościoła Zamkowego, Borgstugan, Sturesalen i Złotej Sali – z otworem drzwiowym 90 cm i kabiną o wymiarach 145 na 167 cm. Nie wszystkie obszary publiczne są w ten sposób dostępne, a w szczególności starsze fortyfikacje i wieżowe schody nie są bezstopniowe.

Osoba towarzysząca lub opiekun zawsze wchodzi bezpłatnie razem z gościem wymagającym pomocy, a na dziedzińcu zewnętrznym znajduje się toaleta przystosowana dla osób z niepełnosprawnościami. W Sali Zielonej zainstalowano pętlę indukcyjną dla osób korzystających z aparatów słuchowych. Wózki dziecięce nie są wpuszczane do wnętrza ze względów konserwatorskich i ewakuacyjnych, ale można je pozostawić na dziedzińcu wewnętrznym przy Drottningtrappan (Schodach Królowej); w zamkowym sklepie można wypożyczyć nosidełko dla dziecka za okazaniem dowodu tożsamości. Jeśli masz szczególne potrzeby w zakresie dostępności, warto skontaktować się z zamkiem przed wizytą, aby zaplanować odpowiednią trasę.

Zamek posiada własną restaurację serwującą lunch, kawę i lekkie posiłki, w tym dania dla dzieci i naleśniki. Goście, którzy wolą przynieść własne jedzenie, mogą je spożyć na ławkach piknikowych na dziedzińcu zewnętrznym i trawniku zamkowym, ale nie wewnątrz zamku ani restauracji.

Na miejscu znajduje się sklep z pamiątkami i książkami — podobnie jak restauracja i wstęp, akceptuje on wyłącznie karty lub płatności elektroniczne, ponieważ na terenie zamku obowiązuje całkowity zakaz płatności gotówką. Psy są mile widziane na dziedzińcu zewnętrznym i na murach obronnych, gdzie zapewnione są miski z wodą, ale tylko psy przewodnicy mogą wchodzić do sal reprezentacyjnych; przewijaki dla niemowląt znajdują się w trzech toaletach. Wózki dziecięce nie mogą być wnoszone do umeblowanych sal reprezentacyjnych ze względów konserwatorskich i bezpieczeństwa, ale można je pozostawić na dziedzińcu wewnętrznym podczas zwiedzania wnętrz, a w zamkowym sklepie można wypożyczyć nosidełko dla dziecka za okazaniem dowodu tożsamości jako kaucji.

Ponieważ zamek leży na skraju zwartego starego miasta Kalmaru, większość gości traktuje je jako naturalną parę — najpierw zamek, potem spacer brukowanymi uliczkami starego miasta do Katedry w Kalmarze (Kalmar Domkyrka), barokowego kościoła z XVII wieku na głównym placu, zaprojektowanego przez znanego architekta Nicodemusa Tessina Starszego i powszechnie uznawanego za jeden z najpiękniejszych barokowych budynków w Szwecji.

Podróżni kontynuujący podróż na wyspę Öland przeprawiają się przez most Öland (Ölandsbron), 6-kilometrowy most belkowy otwarty w 1972 roku, który pozostaje najdłuższym mostem w Szwecji na terytorium krajowym – wielu najpierw zwiedza zamek, a potem udaje się na plaże, wiatraki i historyczne miejsca Öland, w tym wpisany na listę UNESCO krajobraz rolniczy południowej części wyspy. Ponieważ bilet do zamku w Kalmar jest ważny na konkretny dzień, a nie na godzinę, łatwo dopasować wizytę do tej pory dnia, która najlepiej pasuje do reszty planu podróży po południowo-wschodniej Szwecji.

Najczęstszym błędem jest kwestia statusu UNESCO: Zamek w Kalmar nie jest i nigdy nie był wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To narodowy zabytek o znaczeniu historycznym i jeden z najlepiej zachowanych renesansowych pałaców w Szwecji, ale nie posiada wpisu UNESCO, który – biorąc pod uwagę jego skalę i historię – zakłada część odwiedzających. Zamieszanie często wynika z innych obiektów światowego dziedzictwa na południowo-wschodnim wybrzeżu Szwecji – Portu Morskiego w Karlskronie (wpisanego w 1998 roku) i Krajobrazu Rolniczego Południowego Öland (wpisanego w 2000 roku) – które są całkowicie odrębnymi miejscami, w innych miastach i niezwiązanymi z zamkiem poza tym, że leżą w tym samym regionie.

Drugie, mniejsze nieporozumienie dotyczy tego, że zamek jest wyłącznie średniowieczną budowlą. W rzeczywistości większość tego, co odwiedzający oglądają i fotografują – Złota Sala, Sala w Szachownicę, apartamenty królewskie – to XVI-wieczna renesansowa nadbudowa wzniesiona na starszych średniowiecznych fortyfikacjach, a nie sama średniowieczna twierdza. Te dwie epoki leżą bezpośrednio na sobie, co sprawia, że wizyta jest wyjątkowa: w obrębie tych samych murów zobaczysz zarówno oblężoną fortecę graniczną, jak i renesansowy dwór królewski.